महिला हिंसा रोक्न महिला सशक्तीकरण आबश्यक छ । महिला सशक्तिकरणको लागि महिला शिक्षा आबश्यक छ

#SpreadPositivity

त्यसो त अधिकांश महिलाहरु महिला बाटै शोषित हुन्छन् । यसको अर्थ पुरुषले महिलालाइ निकै इज्जत गर्छन् भन्ने होइन । नारी सशक्तिकरण, समान सहभागिता, महत्वपूर्ण स्थानहरुमा अवसर, नारी शिक्षामा जोड र कार्यान्वयन, नारी समस्याहरुको अध्ययन र निराकरणका उपायहरु प्रती ध्यान दिनु जरुरी छ।

पूर्व मिस नेपाल शृङ्खला खतिवडाले चेपाङ बस्तिमा आयोजना गरेको सरसफाइ आयोजना, अनुराधा कोइरालाको माइती नेपालको सराहनीय कार्य, बस्ती बस्तीमा पुगेर दुखलाइ बाढ्ने प्रयत्न गरिरहेकी बिद्या चापागाइ जस्ता प्रतिनिधि पात्रहरुको अत्यन्त खाचोँ छ ।

देशमा दोस्रो कार्यकालको लागि संसदबाट मनोनित हुनुभएकी सम्माननिय राष्ट्रपति बिद्यादेवी भन्डारी, एक समयमा प्रधानन्यायाधीश हुनुभएकी सुशिला कार्की र सोही समयमा सभामुखको भुमिका निर्वाह गर्नुभएकी ओनसरी घर्ती जस्ता महान पात्रहरु लाई हेर्ने हो भने महिलाको प्रभाव बुझ्न सकिन्छ ।

हालसालै एसिड आक्रमणले ग्रसित मुस्कान खातुनको दृढ इच्छा शक्तीले उनिलाइ छुट्टै सफलताको आसमानमा पुर्याउछ ।केवल मनको इच्छा पूरा गर्न नारीलाइ बस्तु सम्झनेहरु लाई दबाबमा राख्न अहिलेको सरकार सग यथेष्ठ शक्ति छ , तर शक्तिको सन्तुलित प्रयोग भएजस्तो मलाइ ( नागरिक ) लाई लागेको छैन ।

त्रिभुवन बिश्वबिद्यालयमा अध्ययनरत सामुहिक छात्राहरुको भर्खरै केही हप्ता अघि निस्किएको मागपत्रमा लेखिएका कुराहरुले हाम्रो समाजलाई निकै कुराहरु सोच्न बाध्य बनाएको छ । महिला हिंसा केवल घरमा हैन, हरेक चोकमा हरेक गल्लिमा हरेक पाइलामा हरेक पसलहरुमा हरेक संस्थानहरुमा हरेक कार्यालयमा हरेक समाचारमा हरेक समयमा राजाको महलमा गरिबको झुपडिमा - फलाम खानी देखि ईटाभट्टा सम्म - धर्मगुरु देखि नास्तिकका आगँनमा पनि प्रसस्त भेटिन्छन् ।

आफ्नै आँखा अगाडिका कतिपय घटनाहरु आफूँले नदेखे जस्तै गर्नुपर्छ। प्रत्येक नागरिकले प्रयोग गर्ने शब्ददेखी ब्यक्तिको बिचारमा नारिलाइ दवाबमा राखिएको छ । समान किसिमको मजदुरी गरेपनी समान ज्याला नपाउने प्रथा पनि महिला शशक्तिकरणमा बाधा पुर्याउने विशेष पक्ष हो - मलाइ लाग्दछ ।

लोकसेवा आयोगमा कोटा सुनिश्चित गरेर, स्थानिय निकाय संसदमा कोटा सुनिश्चित गरेर महिला हिंसाको अन्त्य गर्न सकिँदैन, केही हदसम्म निराकरण होला । महिला हिंसा गर्नेलाई कसुर अनुसारको सजाय दिइएन भने हिंसा निराकरणको बिश्वासमा हिंसा बिस्तार हुने निश्चित छ ।

महिलाको उत्थानको लागि महिला आफैँ पनि अग्रसर हुनुपर्दछ । घटना लाई ढाकछोप गर्ने उदेश्यले पीडकले आर्थिक प्रलोभनमा पार्न खोज्दा सहजै प्रभाबित भएर छुवाछुत बलात्कार दाइजो प्रथा जस्ता घटनाहरु घटाउनलाइ टेवा पुगेको देखिन्छ । तराइ प्रदेशमा बसोबास गर्ने एक ब्यक्तिको भोगाइ अनुसार उनी भन्छन् " तराइमा दाइजो प्रथा निराकरण गर्न निकै कठिन छ - दाइजो प्रथा लाई रोक्नुपर्छ भन्ने पर्याप्त ज्ञान भएपनी दाइजो प्रथा रोक्न सकिरहेको छैन । जरा गाडेको दाइजोको चलन रोक्न महिलाको चेतनास्तर बृद्धि हुन जरुरी देखिन्छ ।

सरकारले उपेक्षा गरेको वा गर्न चाहदा चाहदै नभएको घटना ( निर्मला बलात्कार हत्या ) घटना जस्ता घटनाहरु राजनैतिक बृत छिचोलेर अघि बढ्न नसक्नू , केन्द्रिय ब्यबस्थापिका संसदका सभामुख जस्ता प्रतिष्ठित चेहराहरुमा लागेका महिला हिंसाका दागहरुले समाजलाइ दुषित पुष्टि गरिरहेका छन् ।

सुत्केरी महिलाहरु सुत्केरी सेवा अभावमा दैनिक ज्यान फालिरहेका छन् । सुत्केरी पछिको उपयुक्त आहारा पुर्‍याउन नसकेका कारण निकै महिलाहरु अपाङ्ग बनेका छन् । बालमृत्युदर मातृशिशु मृत्युदर लाई रोक्न हर किसिमका पहल गर्न जरुरी छ । महिला भएको आधारमा आफूँलाइ कमजोर सम्झने महिलाहरु र महिला देखेर महिलालाइ कमजोर सम्झने पुरुषहरु दुबै महिला सशक्तिकरणको मार्गमा अवरोधहरु हुन् ।

प्राकृतिक नियमको सत्यतालाइ बैचारिक निम्न आधार बनाएर महिलाहरु लाई छाउगोठमा राखिन्छ । कति महिलाहरु चिसोले कति जनावरको सिकार भएर त कति हिनताबोधले ज्यान गुमाउने गरेका छन् । देखिएका यस्ता घटनाहरुको त यस्तो बिकराल स्थिति छ - दबाइएका लुकाइएका घटनाहरु त लाखौँ होलान् । 

सुन्दर सभ्य र सुसज्जित समाजको परिकल्पना गर्न हरेक महिलाको चेतनास्तर परिवर्तन जरुरी छ । नासाबाट सम्मानित हुने रश्मी शाह, दौडमा पदक भित्राउने मिरा राणा, पासाङ ल्यामु शेर्पा, देवी सिता, राजकुमारी भृकुटि जस्ता नक्षत्रहरु अबको युगमा जन्मिन जन्माउन जरुरत छ । नारिको अस्तित्व पुरुष र पुरुषको सम्मान नारी हुन् । यो बुझ्नुपर्दछ ।

धार्मिक ग्रन्थमा हेर्ने हो भने पनि
द्रौपदीको बस्त्रहरण गर्न लगाउने वा गर्ने कौरव समर्थक पक्षको बिनास भएको देखिन्छ । सीता हरण गर्ने रावणको अन्त्य भएको हुन्छ । आफ्नै बहिनी माथी अत्याचार गर्ने कंशको अन्त्य भएको देखिन्छ । अझै बिस्तारमा केलाउदा नारिका आफ्नै कमि कमजोरी पनि होलान् तर हालको यो पितृसत्तात्मक समाजमा पुरुष नै बढि जिम्मेवार हुनुपर्ने देखिन्छ ।

नारिलाइ प्रेम गर्नुस, सम्मान दिनुस् - पुजा गर्नु जरुरत छैन । आज अन्तरास्ट्रिय महिला हिंसा बिरुद्धको दिवस सबै मिलेर सुन्दर भयरहित समाजको परिकल्पना गर्ने कुरामा प्रतिबद्धता जनाऔँ ।

• Gopal Subedi 

#StopWomenViolences

Premaashish

प्रेमाशिष

जसरी 
सपना बनेर आए केही अनुहारहरु , तर
खै के बनेर जानेछन् जाने बेलामा

पानी बनेर आउनेहरु बाफ बनेर जालान् 
र फर्किएलान मौसमी झरी बनेर 
प्रकाश  बनेर आउनेहरु अँध्यारो बनेर जालान्  
जुनकिरीको अमरावतीमा

आउने जानेको लेखाजोखा राख्दैन जिन्दगीले 
त्रिभुवन बिमानस्थलले झैँ 
बिमानस्थलले हास्नेहरुको खुसीको राहदानी 
र रुनेहरुको दायाँ बायाँ दुबै हातको 
बुढी औठाको औठाछाप राखेको हुन्छ 

तैपनी मानसपटलमा सम्झिदा
आए 
आउनेहरु आए
कोहि कागज बनेर आए 
कोहि खाम बनेर आए 
कोहि अक्षर कोहि पत्र बनेर आए 

गए 
जानेहरु गए 
कोहि आँसु बनेर गए
कोहि आशा बनेर गए 
कोहि असर कोहि अमर बनेर गए 

भिरमा लत्रीएको सालिम्बोको झाङमा 
कहिलेकहिले बाँदरका छोराछोरी 
पुगेझैँ 
दिलको भिरमा फुलेको प्रेमको 
गुराँस हुर्काउन पुगेकी - तिम्रो जस्तै अनुहार लाग्छ ।

तिम्रो अनुहार त हिराको हारजस्तै रहेछ 
सधै वाह - सधैँ मूल्यवान् सधैं अनमोल 
मेरो अनुहार पो हार थियो पराजय थियो 

मासुबाट नङ उप्किएर जादा 
मासुलाइ दुखेँजस्तै 
मलाइ दुखाएर - तिमी त नङ गएजसरी गयौं 
नजानुपर्थ्यो गयौ 
जानैपर्थ्यो त तिमी - शिशिरमा पात झरे झै जान सक्थ्यौ
किनकी मलाइ बसन्तमा कसैको प्रतीक्षा गर्न 
कुनै सजाय भन्दा कम लाग्दैन 

म त मान्छे बनेकै छैन - तिम्रा लागि 
म त खास बनेकै छैन - तिम्रा लागि 
म त पशु भएँ - बकवास भएँ तिम्रा लागि 
तर
चित्त बुझाउने गर्छु तिमिजस्ता मान्छे भन्दा 
म जस्ता पशुहरु मलाइ ठीक लाग्छ ।


माली गाइको बाच्छोले गोठ भुलेझैँ 
तिमिले आफ्नो बाटो नभुल्नू ,
जथाभावी बाटो पनि नबनाउनु 
भिरबाट खसेको पत्थर जस्तै 

लयमा उदाउनु लयमा अस्ताउनु 
गगनको रबि झै शशी झैं
सुन छोडिगएकी मुटु 
तिमिलाइ अनियमितता मन परे जस्तै 
मलाइ नियमितता मन पर्छ ।

©Gopi

Story Part 1

आज बिहानैदेखि निकै गर्मी महशुस भैरहेको थियो । क्लासमा पनि खासै पढ्न मन लागेन । निकै गर्मी गर्मी लागिरहेको थियो । सुदिना पनि कक्षामा आएकी थिइन । "प्रेम गर्छु " भन्थी - मैलेँ प्रेम गर्न नसक्ने बताएको थिएँ। यति सानो कुरामा रिसाएर क्लास नआउने त साथी त पक्कै हैन ।

मोबाइलले सुचक आवाज सुनायो , हेरेँ , ब्याट्री सकिन लागेको रहेछ । मोबाइललाइ पावर सेभिङ मोडमा राखेँ । 

अघिल्ला दुई बिषयहरु पढेर म निस्किएँ । इस्टिच्युटको अगाडीको क्यान्टिनमा दुइटा समोसा किनेँ । 

बाहीर निस्केर इस्टिच्युटको ठूलो बिल्डिङ हेरेँ र आफ्नो भबिष्य सम्झन लागेँ !

NAME - ठूलो लेटरमा लेखिएको छ । यो ठूलो इस्टिच्युट हो ।जहाँ पढ्ने जो हरेक हरेक क्षेत्रमा नेम निकाल्न चाहन्छन् ।

यो पशुपती जत्तिकै प्रतिस्ठित छ , प्रधानमन्त्री नचिन्नेहरु सबैले यसलाइ चिन्छन् । मन्त्रालयको सचिब देखि १० कक्षा पास गर्न लागेको बिद्यार्थीले यसलाइ चिन्छन् ।

यसमा लोकसेवामा जीवन रिटाइर्ड गरिसकेका देखी जीवन रिटाइर्ड गर्ने बाचा लिएर कसम खाने ब्यक्तिहरु सम्बन्धित हुन्छन् । 

उपत्यका का हरेक कलेजका शिक्षकहरु यहि छातामा भेटिन्छन् । डक्टर पढ्नेहरु , डक्टर पढाउनेहरु यसैमा भेटिन्छन् । कृषि पढ्नेहरु भेटिन्छन् । तिनै हुलहरु को एउटा सदस्य म पनि हो । 

हरिहर काफ्ले - 

पुराना साथिहरुले आफ्नै डायरी खोलेभने यस्तै यस्तै मेरो छोटो परिचय भेट्न सक्छ ।

नाम - हरिहर काफ्ले 

घर - ओखलढुंगा 

आमाको नाम - हरिमाया चौरेँल काफ्ले 

बुबाको नाम - आत्माराम काफ्ले

उपनाम - सुनसान समय 

मनपर्ने नायक - निखिल उप्रेती 

मनपर्ने नायिका - बिपना थापा 

मनपर्ने गाएक - भक्तराज 

मनपर्ने गायिका - कोमल वली र तारा देबी 

मनपर्ने रङ - इन्द्रेणी 

मनपर्ने देवता - भगवान् बिष्णु , गौतम बुद्ध , गुरु नानक 

मनपर्ने देबी - आमा , सरस्वती 

केटीको मन पर्ने बानी - लजाउने 

केटाको मन पर्ने बानी - खुला मन भएको 

छोटाछोटा सायरी हरु पनि छन् - हेर्न सक्नुहुनेछ । बिद्यालयकै जेहेन्दार छात्र हुँ । अटोकै मनपर्ने रङ हेरेर रङ फेरीफेरी रिबन फेर्ने साथिहरु को नाम अनुहार झल्झली आयो । 

SLC पनि राम्रै भयो । नतिजा सोचेभन्दा राम्रो आयो । मैलेँ ओखल्ढुङ्गा जिल्ला जितेको रहेछु । बुबा आमा मेरो नतिजा पछि मलाइ लिएर काठमान्डौँ आउनुभयो । मलाइ रहरले निकै काठमान्डौ मनपर्ने ठाउँ हो । कक्षा आठमा आएको थिएँ । पशुपती स्वयम्भु कताकता अलिअली याद आउँथ्यो ।

राम्रो नतिजाले मलाइ बिज्ञान संकायको अध्ययनको लागि बाटो खुल्यो । उच्च शिक्षा परिषदको छात्राबृती पनि पाएँ , चाबहिलको रिलायन्स कलेजमा भर्ना भएँ । पढ्ने नै कुरा हुन्थ्यो , कक्षा १२ पनि राम्रो नतिजा मा पास भएँ । 

मलाइ बरिस्ठ चिकित्सक बन्ने पनि रहर थियो , त्यसैले म आफ्नो चाहनाको बिरुवालाइ पानी हाल्न थालेँ । म एम बि बि एस को अध्ययनको तयारी कक्षाको लागि NAME मा भर्ना भएँ । उमेर दुई दशकको नजिक नजिक थियो । पढाइमा जबर्जस्ती ध्यान लगाउनु पर्थ्यो ।

-----

बाटो निकै तातो छ ! आज माइतिघर सम्म हिड्न मन लाग्यो । नहिडेँ उपाय पनि क्यै छैन । गर्मीले सिंहदरबार अघिको राष्ट्रनिर्माताको शालिक पनि थकित थियो । त्यहाँबाट सिधै देखिन्छ माइतिघर मन्डलाको विशाल झण्डा । गर्मीले होला निकै न्यास्रो मानेको छ । https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=2888028108449332131#editor/target=post;postID=8626347443516475795;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=0;src=link

हुन त देशको अबस्था त्यस्तै छ । यी समयमा केही विभिन्न बिषयले देशमा शान्ती अमनचयनमा भद्रगोल देखिएको छ । आज माइतिघरमा माइक्रो रोक्न दिएन । बबरमहल सम्म फेरि हिड्नै पर्ने भो ।

माइतिघरमा सानासाना समुहहरु आन्दोलनमा उत्रीरहन्छन् । लाग्छ सन्तुष्ट कोइ पनि छैनन देशमा । कृषक आन्दोलन गर्छ, शिक्षक आन्दोलन गर्छ , चिकित्सक आन्दोलन गर्छ , ब्यबसायी आन्दोलन गर्छ , वकिल आन्दोलन गर्छ । 

काङ्ग्रेस आन्दोलन गर्छ , कम्युनिस्ट आन्दोलन गर्छ , मदेशी आन्दोलन गर्छ , राप्रपा आन्दोलन गर्छ । थाहा छैन कुन दिन देशको नाम नै आन्दोलन हुनेछ ।

म बबरमहल सम्म पुगेँ , अलि पर सम्म हिडेँ भने काठमाण्डौँ जिल्ला अदालत छ , अलि पर नेपाल टेलिकमको विशाल कार्यालय छ । त्यति टाढा पुग्न मन लागेन , बबरमहलमा बसेँ - माइक्रो पनि गर्मी भएकै गतिमा आइपुग्यो । बिहान बिहानै भएकाले खासै भिड भएन , अन्तिम सिटको देब्रेतिर बसेँ।

माइक्रोमा गितमा सङ्गीत बज्दै थियो - 

हरपल रुवाउछ दुनिया र भन्छ हासिराख्नू

जहर पिलाउछ दुनिया र भन्छ बाचिराख्नू 

-- 

कति मीठो आचार्यको स्वर लाग्यो । कोठातिर पुगेर फेरी सुन्छु सोचिरहे । 

माइक्रोमा ताता दिनको प्रभाबले निदाउन लागेछु , बानेश्वर चोकमा झ्याप्प ब्रेकले झसङ्ग भए , अगाडि मन्त्रीको जस्तै गाडी थियो । हल्का साइरन बज्यो - सांसद गाडी सहित एक सुरक्षा फौजको गाडी संसद भबन भित्र प्रबेश गर्यो । 

गित फेरीसकेछ - म जबर्जस्ती निदाउन्न कसम खाएँ ।

लगभग माइक्रो भरिसकेको थियो । माइक्रो मान्छे चढाउन तिनकुने मा रोकियो । एकजना अधबैशे महिला चढ्नु भयो । देख्दा निकै सम्पन्न समुहकै मान्छे जस्तो लाग्छ । मोबाइल भिबोको स्पेसिज थियो । हातमा सुन्दर घडी , घाटिँमा छोपिएको सिक्री - सुकिलो सारी - हातमा सानो ब्याग । आखाँमा चस्मा , कुनै बिदेशी अत्तरको बासना - छरितो जिउ - सबैसबै कुराले सम्पन्न समुहकै महिला हुनुहुदो रैछ भन्ने भान भयो । 

अन्तिम लाइनमा एउटा सिट बाकिँ थियो , मैले बस्न अनुरोध गरेँ ।

-- आन्टी बस्नु न !

-- अटिन्छ र बाबू ?

-- अटिन्छ नी ! यत्रो ठाउँ छ - आफू खुम्चिएर भएपनी ठाउँ ठूलो देखाएँ ।

बस्न खोज्नुभयो । हत्तपत्त बस्न मिलेन ।

छेउमा आवाज आयो - बस्न पनि जान्नुपर्छ अचेल त । 

-- हो नि बाबु  ! अन्टीको समर्थन थियो ।

गाडी कोटेश्वरको जाममा अल्झिरहेकै थियो । आन्टिसगँ सानोसानो गफ उठिरहेकै थियो । गितले भाषा फेरेछ - उदित नारायण र नेहा कक्कड सगैँ गुनगुनाउदै थिए ।

°आन्टी कता पुग्ने हो र ?

° गठ्ठाघर बाबु ! बाबु चै कता पुग्ने नी ? 

° म पनि गठ्ठाघर नै हो । म चै मन्दिरको पछाडी पट्टि बस्छु ।

( कुनै प्रश्नको सामना बिना मैले आफ्नो उत्तरलाइ सहज बनाएँ । )

हातको भिबो मोबाइल देखाउदै उहाँले भन्नू भो!

•• बाबु यो मोबाइलमा मेरो घरको फोन आउदैन किन हो ? हजुरलाइ आउँछ  ? हेरीदिनुन ।

अनुरोधको पालना गर्दै म समस्या पहिल्याउन लागेँ । फोनमा ब्ल्याक लिस्टमा बसेको एउटा नम्बर रहेछ । मैले हटाइदिए र दिएँ । 

निकै खुसी भएर धन्यवाद दिनुभयो । मलाइ हिमानी शाह जस्तै नरम मान्छे लाग्यो । गाडी यतिखेर गठ्ठाघरमा आइसकेको थियो । हामी झर्यौ - उहाँ हाइवेको दाइनेपट्टी बस्नुहुदो रैछ । 

म आफ्नो कोठामा लागेँ , यतिखेर मन आफैँ खुसी भैसकेको थियो ।

https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=2888028108449332131#editor/target=post;postID=8626347443516475795;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=0;src=link